Binnen veel organisaties wordt CBAM nog steeds benaderd met een bekende compliance-reflex: afwachten. Wachten op definitieve regels, op formele publicaties, op volledige zekerheid richting 2026. Lange tijd was die benadering begrijpelijk. Inmiddels wordt zij steeds lastiger te rechtvaardigen.

De afgelopen weken is namelijk een substantieel deel van het operationele CBAM-kader beschikbaar gekomen. Niet alles in definitieve vorm - sommige onderdelen komen uit concept- implementatiehandelingen, bijlagen, consultatiedocumenten en informatie die feitelijk via beleidsprocessen is ‘uitgelekt’. In samenhang bezien is deze informatie echter consistent, gedetailleerd en richtinggevend duidelijk.

Wat vandaag al bekend is

Concreet is inmiddels het volgende naar voren gekomen:

Standaardwaarden per CN-code voor CBAM-goederen, gespecificeerd per land of onder de categorie “other countries”.
Markeringen op standaardwaarden, oplopend vanaf 2026 (10%, 20% en 30%), wat duidelijk maakt dat defaults zijn bedoeld als een onaantrekkelijke terugvaloptie en structureel duurder zullen worden.
CBAM-benchmarks (evenals bijbehorende standaardwaarden) die zijn afgeleid van EU ETS-benchmarks, met differentiatie naar producttype en - waar relevant - productie¬route (bijvoorbeeld bij staal en aluminium).
Een vastgestelde rekenmethodiek voor de vrijstelling van toepassing op zowel eenvoudige als complexe goederen, inclusief de behandeling van precursoren.
Duidelijke voorwaarden voor het gebruik van actuele waarden: toegestaan uitsluitend wanneer data herleidbaar en geverifieerd is. Bij ontbreken daarvan geldt een verplichte terugval op standaardwaarden en standaardbenchmarks.
Expliciete aannames over productieperioden en precursoren, waarbij goederen worden geacht te zijn geproduceerd in het jaar van invoer, tenzij het tegendeel kan worden aangetoond.

Wachten is het echte risico

Hoewel sommige van deze elementen nog formeel moeten worden vastgesteld, zijn de structuur, logica en financiële werking van CBAM inmiddels duidelijk. De kans op fundamentele wijzigingen in deze uitgangspunten wordt steeds kleiner. Wachten op volledige juridische zekerheid betekent steeds vaker het verlies van waardevolle voorbereidingstijd.

Tegelijkertijd laat de praktijk zien dat het verkrijgen van geverifieerde actuele waarden richting 2026 complex is. Emissiedata bevindt zich diep in mondiale toeleveringsketens, leveranciers zijn vaak onvoldoende voorbereid en verificatiecapaciteit is beperkt. Laat starten vergroot het risico aanzienlijk dat er geen reëel alternatief is voor het gebruik van standaardwaarden.

Financiële impact

Dit wordt inmiddels zichtbaar in de markt. Wekelijks zien wij bedrijven schrikken van de financiële impact van CBAM, met name in het licht van de recent beschikbaar gekomen benchmark- en standaarddata. Wat aanvankelijk beheersbaar leek, blijkt bij daadwerkelijke doorrekening vaak materieel.

Juist daarom is vroegtijdig handelen essentieel. Voorbereiding betekent niet dat vandaag al definitieve antwoorden moeten worden vastgelegd, maar wel dat risico’s transparant worden gemaakt, potentiële kostenimpact wordt gekwantificeerd en inzicht ontstaat in data- en systeemvereisten. Een combinatie van CBAM-inhoudelijke expertise, robuuste rekensoftware en een duidelijke risicobenadering is daarbij cruciaal.

Wij ondersteunen organisaties bij het concreet maken van deze vraagstukken - onder meer via impactanalyses, scenarioberekeningen en het vertalen van opkomende CBAM-data naar concrete financiële inzichten. Ook wanneer informatie nog niet definitief is, is er inmiddels meer dan voldoende duidelijkheid om te handelen.

CBAM vraagt om een verschuiving in mindset

Van afwachten naar regie nemen. De informatie die nu beschikbaar is - zelfs wanneer deze nog conceptueel of ‘gelekt’ is - biedt voldoende basis om met vertrouwen vooruit te gaan.